Polacy a zmiany klimatu – badanie w czasach COVID-19

Czy kryzys związany z pojawieniem się wysoce zakaźnego wirusa może, obok negatywnych skutków gospodarczych, stać się punktem zwrotnym do zmiany postaw wobec cywilizacyjnego problemu, jakim są zmiany klimatu? Na to pytanie ma odpowiedzieć projekt badawczy realizowany obecnie przez Krajowy Ośrodek Zmian Klimatu (KOZK) IOŚ-PIB.
Pandemia koronawirusa już jest uważana za istotną cezurę i wiele wskazuje, że może doprowadzić do przeformułowania priorytetów i zmiany postaw – zbieżnych z tymi niezbędnymi do zapobiegania skutkom zmian klimatu. Sprawdzenie, czy post-pandemiczny porządek ma szansę utrzymać bardziej minimalistyczne zachowania i wspomóc działania zapobiegające zmianom klimatu pomoże więc odpowiedzieć na bieżące wyzwania stojące przed Polską. „Z badania mają wyniknąć m.in. rekomendacje dla różnych aktorów społecznych – rządowych, pozarządowych i dla obywateli. Będą to, możliwe do przyjęcia i wdrożenia, bardziej zrównoważone postawy i schematy działań” – mówi kierująca badaniem dr Justyna Orłowska, p.o. kierownika Zakładu Ekonomiczno-Społecznych Skutków Zmian Klimatu w KOZK. Do współpracy przy projekcie, którego pełny tytuł brzmi „Uwarunkowania zmiany postaw społecznych i stylu życia w kontekście aktualnych wyzwań związanych ze zmianami klimatu na przykładzie pandemii COVID-19 w Polsce”, KOZK zaprosił uznanych socjologów i psychologów. To m.in. dr hab. Hanna Bojar, prof. dr hab. Joanna Kurczewska i dr Piotr Binder z Instytutu Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk, dr hab. Dariusz Wojakowski z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, a także dr Marzena Cypryańska-Nezlek z Wydziału Psychologii Uniwersytetu SWPS oraz dr Adrian Wójcik z Instytutu Psychologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.
Jednym z warunków stworzenia i funkcjonowania zrównoważonej gospodarki jest wzrost świadomości społecznej na temat wpływu jednostki na nasilające się zmiany klimatu, a przede wszystkim – zmiana tych zachowań. Dotyczy to m.in. ograniczenia i zmiany potrzeb konsumpcyjnych, wyborów konsumenckich, czy też sposobów przemieszczania się (zarówno na co dzień, jak i w celach turystycznych). Bardziej minimalistyczne podejście konsumenckie w życiu codziennym to część zmiany paradygmatu wzrostu gospodarczego, a także pytań o kształt gospodarki w jej zrównoważonym wydaniu.
Mimo, że postępujące zmiany klimatu są największym i kluczowym wyzwaniem przed którym stoi cały dzisiejszy świat, to tematem wiodącym jest obecnie sytuacja spowodowana przez koronawirusa. Wprowadzenie stanu epidemii w Polsce – zamknięcie instytucji publicznych, centrów handlowych, restauracji i innych miejsc skupiających duże liczby osób, jak i dyscyplina społeczna w odpowiedzi na apele o pozostawanie w domu tak, aby maksymalnie ograniczyć kontakty międzyludzkie – doprowadziły do wyraźnego spowolnienia życia społecznego. Polacy przyjmują różne strategie radzenia sobie z nową sytuacją – niektórzy w poczuciu zagrożenia gromadzą zapasy jedzenia, lekarstw i środków czystości i ograniczają swoje potrzeby do minimum, niektórzy wybierają inne niż wcześniej środki transportu czy formy spędzania wolnego czasu. Na przykład, z badania firmy Cloud Technologies wynika, że spośród przeanalizowanych narodów to Polacy dotychczas najbardziej ograniczyli swoją mobilność, decydując się pozostać w domach. Odległość przebyta przez statystycznego Polaka w okresie od 25 lutego do 14 marca br. spadła blisko o połowę. Korzystamy więcej z usług online – także w tych obszarach, w których wcześniej kontaktowaliśmy się ze sobą twarzą w twarz.
Spowolnienie życia, a przede wszystkim mobilności społecznej powoduje obniżenie emisji gazów cieplarnianych. Pytanie brzmi, czy przyjęcie chociaż niektórych z nowych, kryzysowych zachowań do których zmusza nas dziś pandemia, mogłoby w znaczący sposób wpłynąć na indywidualny ślad węglowy i być pierwszym krokiem do zmian modelu społeczno-gospodarczego w kierunku bardziej zrównoważonego? Nasz projekt badawczy sprawdza, czy taki ‘wolniejszy’ świat, w którym pewne potrzeby zostają ograniczone, jest choć częściowo do zaakceptowania na stałe” – mówi dr Orłowska. Jak dodaje ekspertka KOZK, badania pozwolą jednocześnie dostarczyć opinii publicznej istotne dane do refleksji nad własnymi postawami.
Badanie oparto na trzech głównych metodach badawczych. Pierwsza to 150 pogłębionych wywiadów jakościowych, prowadzonych za pośrednictwem zdalnych narzędzi komunikacji z osobami z różnych regionów Polski i będących w bardzo różnej sytuacji zawodowej i życiowej. Pogłębiona wiedza z wywiadów zostanie uzupełniona przez wyniki ankiety internetowej, przeprowadzonej na reprezentatywnej grupie Polaków (N=1000). Trzecim trzonem badania jest analiza już dostępnych danych – tzw. big data, danych statystycznych z instytucji publicznych i komercyjnych – dotyczących m.in. wskaźników emisji CO2, korzystania ze środków transportu, z usług, wyborów konsumenckich.
Pełne wyniki badania powinniśmy poznać już w lipcu br.

Udostępnij

Facebook
Google plus

Drukuj

Inne proponowane informacje

NAJNOWSZE WYNIKI BADAŃ dotyczące strat ...

Szanowni Państwo, zapraszamy do lektury monografii naukowej pt. ”Starty i marnotrawstwo żywności [...]

Poradniki dobrych praktyk ograniczania s ...

Mamy przyjemność zaprezentować Państwu trzy poradniki dobrych praktyk ograniczania strat i marnotraw [...]

LV (PIĘĆDZIESIĄTE PIĄTE) BADANIA BIE ...

ORGANIZATOR PROGRAMU Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy ul. Krucza 5/11D, 0 [...]

LIFE Climate CAKE PL: dokumentacja model ...

Na stronie climatecake.pl zostały opublikowane trzy techniczne dokumentacje modeli: CGE (d-PLACE), e [...]