LIFE OrgFluX-PL: opracowanie zaawansowanej wielopoziomowej metody inwentaryzacji strumieni gazów cieplarnianych z gleb organicznych użytkowanych rolniczo

Rozporządzenie w sprawie użytkowania gruntów, zmiany użytkowania gruntów i leśnictwa (LULUCF) jest jednym z kluczowych instrumentów umożliwiających Unii Europejskiej osiągnięcie celu redukcji emisji o co najmniej 55% do 2030r. w porównaniu z poziomami z 1990r. oraz osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050r. Ambitne zobowiązania UE dotyczące neutralności klimatycznej wymagają, aby dane dotyczące emisji i pochłaniania gazów cieplarnianych były szacowane i przekazywane w sposób jak najbardziej dokładny, przejrzysty, spójny i porównywalny, na przykład poprzez wykorzystanie danych geoprzestrzennych oraz parametrów specyficznych dla danego kraju. Od 2027 r. państwa członkowskie muszą stosować metody wykraczające poza poziom 1 w odniesieniu do kluczowych kategorii w inwentaryzacji LULUCF. Poziom 1 opiera się na wartościach domyślnych IPCC i zakłada stałe praktyki zarządzania, co skutkuje większą niepewnością. Bardziej zaawansowane podejścia metodologiczne (poziom 2 lub 3) wymagają danych, modeli lub pomiarów specyficznych dla danego kraju, aby zwiększyć dokładność i zmniejszyć niepewność. 

W Polsce monitorowanie zmian w użytkowaniu gruntów oraz intensywności gospodarowania gruntami stanowi poważne wyzwanie przy sprawozdawczości dotyczącej emisji z kluczowych kategorii LULUCF, zwłaszcza w przypadku osuszonych gleb organicznych wykorzystywanych w rolnictwie. Gleby te, często będące torfowiskami, stanowią największe źródło emisji gazów cieplarnianych z powodu przyspieszonego rozkładu spowodowanego osuszeniem i napowietrzeniem, co przekształca pochłaniacze w trwałe źródła CO₂. Przygotowywane w Krajowym Ośrodku Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBIZE/IOŚ-PIB) inwentaryzacje emisji i pochłaniana gazów cieplarnianych w sektorze związanym z użytkowaniem terenów trawiastych, gruntów ornych oraz terenów podmokłych opierają się na uproszczonej metodzie poziomu 1.  

Głównym celem projektu LIFE OrgFluX-PL (LIFE24-GIC-PL-LIFE OrgFluX-PL/101212871) jest rozwój i udoskonalenie metodyki inwentaryzacji emisji i pochłaniania gazów cieplarnianych w sektorze użytkowania gruntów, zmian użytkowania gruntów i leśnictwa (LULUCF), ze szczególnym uwzględnieniem obiegu gazów cieplarnianych w glebach organicznych użytkowanych jako grunty trawiaste.

Cele szczegółowe:

• Opracowanie kompleksowego, scentralizowanego systemu informacji przestrzennej do monitorowania zmian użytkowania gruntów na potrzeby sektora LULUCF, opartego na danych przestrzennych krajowych i europejskich
• Rozszerzenie bazy wiedzy na temat zasięgu gleb organicznych, intensywności użytkowania i stopnia odwodnienia obszarów trawiastych, w oparciu o dane naziemne, teledetekcję satelitarną oraz dane przestrzenne. 
• Opracowanie współczynników emisji dla gruntów trawiastych na glebach organicznych na podstawie cyklu pomiarów naziemnych przepływu strumieni gazów cieplarnianych. 
• Modelowanie przepływu gazów cieplarnianych w glebach organicznych użytkowanych jako grunty trawiaste wraz z analizą niepewności. 
• Udostępnienie wyników projektu w postaci interaktywnego narzędzia wspierającego weryfikację strumieni gazów cieplarnianych w kontekście wdrażania rolnictwa węglowego.