Ponad 350 osób z całej Polski uczestniczyło w oficjalnym otwarciu drugiego etapu pilotażu wyznaczania lasów społecznych, które odbyło się w piątek 8 maja w formie webinarium. Na spotkaniu przedstawiono raport podsumowujący pierwszy etap pilotażu. Drugi etap ma być prowadzony w formule dialogu społeczno-eksperckiego.
Kontynuacja pilotażu wyznaczania lasów społecznych prowadzona będzie przez Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy dla dziewięciu aglomeracji. Równocześnie Ministerstwo Klimatu i Środowiska we współpracy z Lasami Państwowymi zabezpieczy w formule lasów ochronnych ustalenia dotyczące lasów społecznych we Wrocławiu i Kielcach, w których pierwszy etap pilotażu doprowadził do zaawansowanych uzgodnień. Planowane lasy społeczne mają być wyznaczone i utrwalone w obecnym porządku prawnym najpóźniej do maja 2027 roku. Dotyczy to lasów otaczających Szczecin, Bielsko-Białą, Trójmiasto, Łódź, Kraków, Katowice, Poznań, Toruń i Bydgoszcz oraz Warszawę.
– Pierwszy etap pilotażu lasów społecznych pokazał, jak istotna dla społeczeństwa jest funkcja lasu, służąca rekreacji oraz ochrona bioróżnorodności wokół większych aglomeracji szczególnie narażonych na skutki zmian klimatu – mówi Mikołaj Dorożała, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, Główny Konserwator Przyrody.
Drugi etap pilotażu planowany jest w formie dialogu społeczno-eksperckiego z udziałem m.in. lokalnych mieszkańców, samorządów, leśników, organizacji społecznych, przedstawicieli biznesu, instytucji pozarządowych oraz naukowców. Efektem dialogu ma być wypracowanie koncepcji podziału obszarów lasów społecznych na strefy odpowiadające czterem scenariuszom gospodarki leśnej, które zostały określone w dokumencie „Ramowe zasady gospodarki w lasach o wiodącej funkcji społecznej wokół miast”.
Prace rozpoczną się od geoankiety – ogólnodostępnego narzędzia internetowego pozwalającego wszystkim zainteresowanym na wskazanie oczekiwanych funkcji obszarów leśnych w ramach planowanych lasów społecznych. Wyniki geoankiet oraz wyniki analiz danych przyrodniczych i leśnych posłużą ekspertom IOŚ-PIB do opracowania propozycji podziału na scenariusze, które będą omawiane podczas serii spotkań z przedstawicielami interesariuszy. Efektem prac IOŚ-PIB będzie raport, w którym zostanie przedstawiona końcowa koncepcja wzmocnienia funkcji społecznych i przyrodniczych lasów Skarbu Państwa zarządzanych przez Lasy Państwowe wokół miast objętych pilotażem.
– Koncepcja kontynuacji drugiego etapu wyznaczania lasów społecznych powstała na podstawie dotychczasowych doświadczeń z procesu. Otrzymaliśmy ponad 500 uwag i wniosków od uczestników wcześniejszych spotkań. Akcentują one potrzebę powszechnego uczestnictwa i transparentności, ale też wskazania ram formalnych – mówi Ilona Jędrasik, zastępca dyrektora ds. zmian klimatu i współpracy międzynarodowej w IOŚ-PIB.
Efekty pilotażu zostaną utrwalone w formule lasów ochronnych, a tam gdzie będzie to konieczne w formie aneksów do planów urządzenia lasu, jak również w oparciu wewnętrznych regulacjach Lasów Państwowych. Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych pracuje obecnie nad zarządzeniem, które określi zasady prowadzenia gospodarki leśnej oraz standardy dialogu ze społeczeństwem w lasach o wiodącej funkcji społecznej.
Prace dotyczące wyznaczania lasów społecznych są prowadzone w ramach Zadania 2. Wyznaczenie lasów aglomeracyjnych w projekcie pn. „Opracowanie projektu Narodowego Programu Leśnego oraz wsparcie MKiŚ w procesie wzmocnienia funkcji przyrodniczych i społecznych lasów”. Projekt jest realizowany zgodnie z umową z NFOŚiGW nr. 197/2025/Wn50/NE-pr/D zmienioną aneksem Nr 1 z dnia 04.12.2025 r. Celem projektu jest wsparcie MKiŚ w działaniach na rzecz wzmocnienia ochrony lasów społecznych, tj. lasów o szczególnych walorach przyrodniczych i dominującej funkcji społecznej. Dotychczas w projekcie przeanalizowano doświadczenia pierwszego etapu pilotażu wyznaczania lasów społecznych. Wnioski z analizy zostały zawarte w raporcie pt. „Analiza pierwszego etapu pilotażu wyznaczania lasów społecznych w jedenastu aglomeracjach. Zidentyfikowane problemy i bariery oraz rekomendacje dla dalszych etapów procesu”, opublikowanym 23 grudnia 2025 roku. Raport został poddany konsultacjom społecznym, w ramach których uwagi były zbierane do 2 lutego 2026 roku.
Jeden z wniosków Raportu odnosi się do nieustalonej terminologii związanej z wyznaczaniem lasów społecznych oraz wskazuje na potrzebę ujednolicenia nazewnictwa. W Raporcie przyjęto termin „lasy społeczne”, pod którym rozumie się tereny lasów w granicach przedstawionych przez MKiŚ w lipcu 2025 r.
Rezultatami procesu dla każdej aglomeracji będą następujące produkty:
- dokumentacja tekstowa z opisem scenariuszy gospodarowania w lasach społecznych i podziałem obszaru lasów społecznych na strefy odpowiadające czterem scenariuszom gospodarki leśnej;
- opracowanie mapowe przedstawiające propozycję podziału obszaru lasów społecznych na strefy odpowiadające czterem scenariuszom gospodarki leśnej;
- zbiór danych przestrzennych;
- raport dot. udziału społeczeństwa w drugim etapie pilotażu.
W uzasadnionych przypadkach dokumentacja będzie zawierała rekomendacje dot. zmian zasięgu lasów społecznych.
Ponadto rezultatem procesu będą kierunkowe rekomendacje dotyczące zagospodarowania rekreacyjnego lasów, rekomendacje dot. gospodarowania wodą w lasach wokół każdej aglomeracji objętej projektem oraz rekomendacje dot. partycypacji interesariuszy w procesie ustanawiania i funkcjonowania lasów społecznych.
Prezentacja z webinarium 8 maja
Koncepcja kontynuacji pilotażu opracowana przez IOŚ-PIB