W ramach realizowanego projektu „Wdrażanie prawa odbudowy zasobów przyrodniczych w Polsce”, IOŚ-PIB wspiera Ministerstwo Klimatu i Środowiska w opracowaniu Krajowego Planu Odbudowy Zasobów Przyrodniczych, prowadząc prace badawcze w celu określenia stanu ekosystemów i planowania środków odbudowy.
W ramach tego działania opublikowano kilka opracowań i ekspertyz tematycznych m.in. z zakresu hydrologii, ekologii torfowisk, entomologii. Dokumenty te powstały na potrzeby uzupełnienia stanu wiedzy w procesie przygotowania KPOZP. Stanowią one wkład ekspercki i głos doradczy dla grup roboczych do wypracowania podejścia dla odbudowy ekosystemów, określania celów i proponowania środków odbudowy.
- Chylarecki P. 2025. Ekspertyza: Ocena wrażliwości wskaźnika pospolitych ptaków krajobrazu rolniczego na zmiany liczebności gatunków składowych.
Celem opracowania była analiza wrażliwości zagregowanego wskaźnika Farmland Bird Index (FBI) na zmiany wartości wskaźników poszczególnych gatunków składowych. Identyfikacja gatunków, które najsilniej negatywnie oddziałują na wartości FBI daje wskazówki co do projektowania i wdrażania dedykowanych dla tych gatunków działań koncentrujących się na odbudowie ich krajowych populacji.
- Jabłońska E. 2025. Ekspertyza na potrzeby uzupełnienia stanu wiedzy o siedliskach przyrodniczych 7110, 7120, 7140, 7150, 7210, 7220, 7230, 91D0, określenia celów i wskazania propozycji środków odbudowy w krajowym planie odbudowy zasobów przyrodniczych
w Polsce.
W ramach pracy przeprowadzono m. in. analizę rozmieszczenia i stanu zachowania oraz dokonano eksperckiej oceny krajowych zasobów siedlisk torfowiskowych. Przeanalizowano też potrzeby i potencjalne możliwości odtworzenia siedlisk, a także przedstawiono propozycje uzupełnienia i uszczegółowienia ocen z punktu widzenia potrzeb wdrażania NRL. Zaproponowano również środki odbudowy siedlisk, uwzględniając monitoring z wykorzystaniem narzędzi informatycznych.
- Jusik S., Gebler D. 2025. Ekspertyza na potrzeby uzupełnienia stanu wiedzy o siedliskach przyrodniczych 3220, 3230, 3240, 3260, 3270, określenia celów i wskazania środków odbudowy w krajowym planie odbudowy zasobów przyrodniczych w Polsce.
Celem pracy było uzupełnienie stanu wiedzy o wybranych rzecznych siedliskach przyrodniczych, określenie ich rzeczywistego rozmieszczenia, ocena stanu zachowania oraz przedstawienie propozycji środków odbudowy. Wykorzystano kameralną metodykę oceny stanu hydromorfologicznego cieków na bazie dostępnych danych przestrzennych i literaturowych. Analizą objęto całą polską sieć rzeczną (w oparciu o dane PGW WP). Wynikiem prac jest klasyfikacja odcinków rzek do poszczególnych siedlisk przyrodniczych z oceną prawdopodobieństwa ich występowania w terenie. Z uwagi na możliwość zróżnicowanego podejścia do priorytetyzacji środków odbudowy zaproponowano różne podejścia do pierwszeństwa podejmowania działań.
- Kierat J., Kajzer-Bonk J. 2025. Ekspertyza: Działania dla owadów zapylających oraz motyli monitorowanych w ramach GBI.
Przedmiotem pracy była analiza możliwości opracowania zbioru środków odbudowy, które służyłyby jednocześnie celom określonym w art. 10 oraz w art. 11 ust. 2 lit. a Rozporządzenia Nature Restoration Law, co pozwoliłoby na wzmocnienie synergii działań w ramach KPOZP. Motyle należące do wskaźnika GBI można uznać za gatunki parasolowe, czyli takie, których ochrona będzie jednocześnie skutkowała ochroną szerokiego spektrum gatunków owadów zapylających (zarówno innych przedstawicieli motyli dziennych, jak i pozostałych grup), do których ochrony Polska jest zobowiązana artykułem 10 Rozporządzenia w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych.
- Lamentowicz M., Chojnicki B. 2025. Kluczowa rola poziomu wód gruntowych w ograniczaniu emisji gazów cieplarnianych z użytkowanych gleb organicznych będących osuszonymi torfowiskami.
W ramach opracowania przygotowano szereg rekomendacji dotyczących poprawy stanu zachowania torfowisk oraz przewidzianego w art. 11 ust. 4 Rozporządzenia NRL nawadniania osuszonych torfowisk użytkowanych rolniczo. Na podstawie przeglądu dostępnej literatury wskazano, że skuteczne ograniczenie emisji gazów cieplarnianych (GHG) z osuszonych torfowisk wymaga podniesienia poziomu wody do średniej rocznej wartości ok. 10 cm poniżej poziomu gruntu. Podkreślono istotną rolę opracowań hydrologicznych (operatów) jako obowiązkowego elementu planowania w gospodarce rolnej, który umożliwi skuteczniejsze zatrzymywanie wody w torfowiskach i ograniczanie emisji GHG. Przedstawiono rozwiązania pozwalające na utrzymanie terenów osuszonych torfowisk w użytkowaniu rolniczym (w formie trwałych użytków zielonych lub gruntów uprawnych w ramach paludikultury).
Pełną treść ww. opracowań i ekspertyz można znaleźć na stronie projektu NRL: https://ios.edu.pl/projekt/wdrazanie-prawa-odbudowy-zasobow-przyrodniczych-w-polsce/