16 kwietnia odbyło się pierwsze spotkanie Krajowego Centrum Adaptacji (KCA), realizowane przez Zakład Adaptacji do Zmian Klimatu Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu Badawczego (IOŚ‑PIB) w ramach projektu AdaptationHubs.
Spotkanie zgromadziło ponad 80 uczestników reprezentujących administrację rządową i samorządową (szczebel krajowy, regionalny i lokalny), uczelnie wyższe, instytuty badawcze, organizacje pozarządowe oraz sektor prywatny z całej Polski.
Krajowe Centrum Adaptacji – czym jest i jaką pełni rolę?
Utworzenie i uruchomienie Krajowych Centrów Adaptacji do Zmian Klimatu we wszystkich 27 państwach członkowskich Unii Europejskiej jest kluczowym celem projektu AdaptationHubs, realizowanego w ramach Misji UE ds. Adaptacji do Zmiany Klimatu.
W Polsce rolę krajowego eksperta pełni IOŚ‑PIB, który odpowiada za stworzenie i prowadzenie Krajowego Centrum Adaptacji.
Krajowe Centrum Adaptacji (National Adaptation Hub) jest ogólnopolską siecią współpracy i wymiany wiedzy w obszarze adaptacji do zmian klimatu.
Jego głównym celem jest:
- uporządkowanie, integracja i udostępnianie informacji, doświadczeń i kompetencji rozproszonych pomiędzy różnymi instytucjami publicznymi, naukowymi i samorządowymi,
- łączenie poziomu krajowego, regionalnego i lokalnego oraz wspieranie dialogu pomiędzy interesariuszami,
- wspieranie praktycznego wdrażania działań adaptacyjnych.
KCA nie stanowi nowej instytucji ani struktury decyzyjnej. Pełni rolę punktu odniesienia i przestrzeni koordynacyjnej, działając w logice „łączenia, a nie zastępowania” istniejących inicjatyw. Jego zadaniem jest ułatwienie orientacji w systemie adaptacji, wskazywanie dostępnych narzędzi, kompetencji i dobrych praktyk oraz wzmacnianie współpracy pomiędzy podmiotami zaangażowanymi w adaptację do zmian klimatu.
W trakcie realizacji projektu planowane jest zorganizowanie co najmniej pięciu sesji Krajowego Centrum Adaptacji w formie warsztatów, spotkań eksperckich, debat lub okrągłych stołów. KCA będzie także aktywnie uczestniczyć w działaniach związanych z wzajemnym uczeniem się, wymianą doświadczeń i upowszechnianiem najlepszych praktyk z poziomu europejskiego, współpracując m.in. z platformą MIP4Adapt, hubami regionalno-lokalnymi, Akademią Praktyków Projektów LIFE, Sojuszem Europejskich Regionów na rzecz rozwiązania problemów związanych z wodą, innymi projektami Misji Adaptacji oraz innymi inicjatywami europejskimi.
Docelowo Krajowe Centrum Adaptacji ma stać się trwałym elementem krajowego systemu adaptacji do zmian klimatu, wspierającym realizację polityk publicznych oraz budowanie odporności Polski na skutki zmian klimatu.
Przebieg spotkania
W pierwszej części spotkania przedstawiono:
- założenia i planowane działania w ramach projektu AdaptationHubs,
- propozycję funkcjonowania Krajowego Centrum Adaptacji w Polsce.
Gościem spotkania była dr hab. inż. arch. Barbara Widera, członkini Rady Misji UE ds. Adaptacji do Zmiany Klimatu, która zaprezentowała cele i znaczenie Misji UE oraz rolę krajowych hubów adaptacyjnych w przechodzeniu od planowania do wdrażania konkretnych działań zwiększających odporność na zmiany klimatu.
W dalszej części spotkania przedstawiciele Ministerstwa Klimatu i Środowiska zaprezentowali działania podejmowane w zakresie adaptacji do zmiany klimatu, obejmujące zarówno perspektywę krajową, jak i regionalną oraz lokalną, ze szczególnym uwzględnieniem roli samorządów w planowaniu i wdrażaniu działań adaptacyjnych, a także z podaniem przykładów skutecznie wdrażanych działań.
Głos interesariuszy i wnioski
Podczas dyskusji uczestnicy podkreślali m.in.:
- potrzebę zintegrowanego podejścia do adaptacji oraz ścisłej współpracy pomiędzy poziomem lokalnym, regionalnym i krajowym,
- znaczenie wzmocnienia zdolności instytucjonalnych samorządów,
- rolę Krajowego Centrum Adaptacji jako centrum dostępu do wiedzy, danych, narzędzi, standardów i dobrych praktyk, w szczególności podkreślano potrzebę utworzenia miejsca, które będzie gromadziło aktualną wiedzę o adaptacji, prezentowało skonsolidowane informacje o środkach na projekty adaptacyjne i migracyjne, a także prezentowało modelowe techniczne rozwiązania dostępne dla samorządów, sprawdzone i skuteczne modele finansowe dla projektów adaptacyjnych oraz rekomendacje dot. spójności przepisów prawnych na wszystkich poziomach administracji,
- potencjał współpracy z uczelniami wyższymi w zakresie kształcenia przyszłych kadr specjalizujących się w adaptacji do zmian klimatu,
- znaczenie rozwiązań cyfrowych, zielono‑niebieskiej infrastruktury oraz dialogu z lokalnymi społecznościami.
Pierwsze spotkanie Krajowego Centrum Adaptacji potwierdziło duże zainteresowanie inicjatywą oraz gotowość do dalszej współpracy ze strony szerokiego grona interesariuszy. Zebrane uwagi i komentarze będą stanowiły istotny wkład w dalszy rozwój KCA i planowanie kolejnych działań.
Wszystkie podmioty zainteresowane włączeniem się w proces tworzenia Krajowego Centrum Adaptacji do Zmian Klimatu zapraszamy do kontaktu: adaptacja@ios.edu.pl, anna.dubel@ios.edu.pl.